Hoe je iets toont vertelt vaak net zoveel of meer dan wat je toont.

Ik denk dat iedere filmmaker wel weet wie de Rus Lev Kuleshov is. Naar mijn mening zou iedere beeldmaker de man moeten kennen. Hij ontdekte namelijk iets heel belangrijks: hoe je iets toont vertelt vaak net zoveel of meer dan wat je toont.

Lev Kuleshov filmde een acteur die ernstig naar iets keek. Dit shot kopieerde hij drie keer en combineerde het achtereenvolgens met een bord pap, een doodkist met een dood kind erin en een glimlachende jongedame.De drie versies werden meerdere malen aan een verschillend publiek getoond. Iedereen was het erover eens: deze man was een groot acteur! Hij kon overtuigend hongerig of oprecht droevig lijken en was overduidelijk verliefd.
Deze ontdekking, het Kuleshov-effect, bewees dat de montage, de volgorde van de shots, minstens zo belangrijk is als de inhoud van de shots. De kijker ziet niet wat er gebeurt maar vooral wat hij denkt dat er gebeurt.

Illustratoren, grafici, fotografen, etc zijn geen filmmakers en moeten het verhaal in één enkel of met een beperkt aantal plaatjes (shots) vertellen. Toch hebben ook zij te maken met dit effect.
Maak 3 afbeeldingen van de ernstig kijkende bovengenoemde acteur en schrijf eronder dat hij ofwel hongerig, droevig of verliefd is. Laat vervolgens de afbeeldingen met wisselende tekst aan publiek zien, en de kijkers zullen de man hongerig, droevig of verliefd vinden kijken. Ook hier treedt het Kuleshov-effect op omdat wij helemaal niet aandachtig kijken!
Onderzoek heeft uitgewezen dat een museumbezoeker gemiddeld slechts 10 tot 20 seconden naar een schilderij kijkt!

Betekent dat dat de lichaamshouding en de gezichtsuitdrukking van de personages niet belangrijk zijn. Het antwoord op deze vraag is natuurlijk nee. Wel zijn er meer manieren dan gezichtsuitdrukking en lichaamshouding alleen om een boodschap, sfeer of gemoedstoestand over te brengen.

Het grootste gedeelte van een verhaal (film, boek, foto of illustratie) speelt zich af in het hoofd van de kijker! Toch valt ook dit deel (deels) te regisseren.
Eén van de belangrijkste middelen hiervoor is suggestie. Suggestie van een persoon, situatie of gemoedstoestand werkt vaak beter dan iets letterlijk in beeld brengen.
De schrijvers van de bijbel wisten dat al. Personen worden gedefinieerd door wat ze niet zijn. Er zijn geen beschrijvingen van het uiterlijk van God noch afbeeldingen (wel symbolen), toch hebben de meeste mensen een duidelijk beeld van God.
Een ander voorbeeld van suggestie zien we in de wereldberoemde tekenfilm Bambi. In de film wordt de moeder van het hertenkalf doodgeschoten. Het schot is hoorbaar in de film maar het schieten en sterven van de moeder wordt niet in beeld gebracht. Toch snapt iedereen wat er hier is gebeurd. De dramatische muziek en de beelden van de omgeving helpen bij het overbrengen van die boodschap.

De beeldmaker staat een eindeloze hoeveelheid middelen ter beschikking voor het vertellen van een verhaal. Een verhaal wordt niet alleen verteld door personages. De inhoud van de plaatjes, de volgorde van de beelden en suggestie zijn sterke middelen. Maar ook compositie, kleurgebruik, kader en perspectief kunnen een rol spelen bij het vertellen / visualiseren van een verhaal. Maar daarover meer in een toekomstig blog.

Onderwerpen volgende blogs:
Tekst en verbeelding. Wat we zien als we luisteren of lezen
Illustratie en verbeelding. Wat we zien als we kijken

Geraadpleegde literatuur en film:
1. Films maken. Alles over het maken van speelfilms, documentaires en bedrijfsfilms op video. Een handboek voor theorie en praktijk van scenario tot montage. Door Roemer. B. Lievaart. ISBN 9789080555150
2. Bambi. Walt Disney, 1942. Bonus features: Bambi – The making-of
3. Wat we zien als we lezen . Door Peter Mendelsund, Atlas Contact, 2015. ISBN 9789025445676

Schrijf hier je reactie

*